هنوز جای جای شهر شانگهای این جمله "دنگ ژیائوپینگ" رهبر سیاستهاى درهاى باز و اصلاحات اقتصادی چین به چشم میخورد که "ما گربه را برای موش گرفتن میخواهیم، سیاه و سفید بودن گربه اهمیت ندارد".
این جمله که نشان از جدی بودن چین در تغییر سیاست های اقتصادی بوده است، مثلی معروف در چین است.
به چین که سفر میکنی ساحرههای بسیاری هستند که چشم و گوش آدمیرا به خود وا میدارند. از سحر این ساحره که عبور میکنی با اندکی تامل در وضعیت اقتصادی و رفاه زندگی، چند پرسش جدی پیش روی ذهنت جلوه میکند. پرسشها ساده اند: درآمد ماهانه کارمندان دولت در چین چقدر است؟ دولتیها و خصوصیها چه تمایزهایی با هم دارند؟ وضعیت زندگی در چین در دو دهه گذشته چگونه بوده است؟ قیمت بنزین به عنوان شاخص تاثیرگذار در اقتصاد زندگی مردم چقدراست؟ گروههای پر درآمد کدام اند؟ اینها و چند مساله ریشه ای پرسش هایی بود که آنها را در سفر به چین جست و جو کردم.
قریب به 22 سال پیش دولت چین که به ناکارایی سیاست های ایدئولوژیکی کمونیستی پی برده بود، شروع به آزاد کردن بازارهای خود بر مبنای "مدیریت فردا" کرد. "به گربه فکر کن. سیاه و سفید بودن مهم نیست" ، " تا فردایت را مشخص نکردی ، امروز حرکت نکن"، " برای به دست آوردن فردای چین، ایدئولوگ ها باید کنار بروند" اینها بخش هایی از تفکرات "ژیائوپینگ" بود که توانست اقتصاد چین را از مرزهای ایدئولوژیک برهاند و به جایگاه امروز برساند.
عبوراز اقتصادهای سوسیالیستی
چین این کشور جنوب شرق آسیا از عجائب بیشماری برخوردار است. در کنار همه عجائب آن آنچه بیشتر در عرصه جهانی مطرح است اقتصاد چینی است که از اواسط دهه ۱۹۷۰ میلادی ،با سیاست آزاد سازی اقتصاد خود را از شرایط بسته اقتصادهای سوسیالیستی خارج کرد تا رقیب جهانی باشد که قدرت ها در گفتمان حاکم، با تولید و مدیریت تولید سخن میگویند. این کشور طی دو دهه گذشته تلاش های بسیاری را در راستای اصلاح ساختار اقتصادی و آزاد سازی اقتصاد کشور به عمل آورد و بسیاری از موانع تجارت خارجی و جذب سرمایه گذاری خارجی را از سر راه برداشت و در همین حال تقاضای عضویت در موافقت نامه عمومیتعرفه و تجارت ( گات) و سپس در سازمان جهانی تجارت ( WTO ) را دنبال کرد .
ازچین کمونیست تا چین کاپیتالیست
چین کاپیتالیست چنان رفاهی برای مردمش فراهم کرده است که در چین کمونیست تصور ناپذیر بود. رفاه حاصل از تغییر سیاست های اقتصادی به سمت سیاست های بازار مختص عده ای خاص نیست. فقرای چین هم از پیشرفت اقتصادی بهره برده اند.
زمانی کندی گفته بود که وقتی آب بالا میآید هم کشتی را بالا میبرد و هم قایق را. در سال 1978 بیش از 30 درصد مردم چین در زیر خط فقر برای یک دلار در روز دست و پا میزدند، در پایان سال گذشته، این رقم به کمتر از 1.5 درصد رسیده است.
وضعیت درآمد در چین
وضع اقتصادی چین در بلند مدت از طریق افزایش سرمایه گذاری مستقیم خارجی در صنایع مرتبط با خدمات همچون بانکداری ، بیمه و صنایع کارخانه ای بهبود یافته است . درآمدها در طی دو دهه گذشته هم پای مالیات ها افزایش داشته . در حال حاضر یک کارمند چینی مبلغ 5 هزار یوآن برابر 800 هزار تومان دریافت میکند. این در حالی است که طبق قانون دولت، اگر یک کارمند چینی بتواند به زبان انگلیسی برای مکالمه مسلط شود، 300 دلار به حقوق وی افزوده میشود. دو گروه از اقشار جامعه نیز در چین بالاترین درآمد را دارا هستند. در یک دهه گذشته یکی گروه معلمان از پیش دبستانی گرفته تا استادان دانشگاه هستند و دیگری گروه صنعتگران و مهندسان در بخش های مختلف از جمله پر درآمد ترین اقشار جامعه به حساب میآیند.
حمل و نقل عمومی
حمل و نقل شهری در شهرهایی همچون پکن و شانگهای از نظام واحدی پیروی میکند. ساختار هماهنگ و کنترل غیر محسوس از سویی و همچنین ثبات قیمت بنزین باعث شده است تا این کشور از ساختار منظمیدر حمل ونقل شهری برخوردار باشد. نکته قابل توجه در قیمت بنزین این است که دولت با تثبیت قیمت ها توانسته است قیمت بنزین را در 5 سال گذشته روی مبلغ 270 تومان نگه دارد. همچنین در سطح بین المللی نیز چین توانسته است 40 درصد از سهم کل تناژ جهانی در جا به جایی کالا در دنیا را در سال 2008 به خود اختصاص دهد.
بخش خصوصی و دولتی
از سوی دیگر بهبود فضای سرمایه گذاری داخلی چین که ناشی از عضویت آن در سازمان جهانی تجارت است، به افزایش سرمایه گذاری مستقیم خارجی در این کشور منجر شده است. از این رو صادرات و واردات شرکت هایی با سرمایه گذاری خارجی افزایش یافته و همین امر موجب شده است که شرکت هایی با سرمایه گذاری خارجی و شرکت هایی تحت مالکیت بخش خصوصی ، جایگزین شرکت های دولتی در تجارت خارجی به عنوان بازیگران اصلی شوند.
